Thứ Sáu, ngày 10/10/2008, 06:47

Vào những năm 1990, Đài phát thanh và truyền hình Hà Nội đã chọn ca khúc "Nhớ về Hà Nội" của tác giả Hoàng Hiệp là nhạc hiệu của chương trình. Khán giả không chỉ thuộc lòng ca khúc mà còn nhớ như in những hình ảnh gắn liền với bài hát.

Dù có đi bốn phương trời lòng vẫn nhớ về Hà Nội
Hà Nội của ta, Thủ Đô yêu dấu
Một thời đạn bom, một thời hòa bình

Không cứ gì người Hà Nội mà bất kì một người dân Việt Nam khi nhắc đến tên thủ đô Thăng Long – Hà Nội đều có cảm giác thân quen. Hà Nội là trái tim hồng của cả nước và là trái tim thứ hai trong mỗi con người. Chẳng thế mà "Dù có đi bốn phương trời lòng vẫn nhớ về Hà Nội".

Đó là một cảm xúc tự nhiên tựa hồ như cảm xúc nhớ về quê hương – nơi chôn rau cắt rốn của mỗi chúng ta. Nỗi nhớ về Hà Nội ấy được Hoàng Hiệp mở đầu rất tự nhiên. Có những nỗi nhớ gắn liền với những kỉ niệm trong chiến tranh và cả những thời khắc của thủ đô hòa bình. Lòng người nghệ sỹ như trải ra theo từng nỗi nhớ.

Đầu tiên là:

Nhớ phố thâm nghiêm rợp bóng cây, tiếng ve ru những trưa hè
Và nhớ những công viên vừa mới xây, bước chân em chưa mòn lối
Ôi, nhớ Hồ Gươm xanh thắm nơi Tháp Rùa nghiêng soi bóng
Thành cũ Thăng Long hồn nước non thiêng
Còn lắng đâu đây dấu xưa oai hùng
Hà Nội ơi...

Đó là nỗi nhớ về những góc phố, những con đường, những công viên và cả nỗi nhớ về một Hồ Gươm xanh thắm. Nỗi nhớ của Hoàng Hiệp hiện lên thân quen và bình dị quá. Những cảnh vật ấy dù với bất kì ai lần đầu đặt chân lên đất Hà Nội hay đã gắn bó cùng năm tháng với Hà Nội cũng thấy nó thật giản dị. Nhưng trong cái giản dị ấy mỗi người đều nhận thấy những cái thiêng liêng của Hà Nội. Hoàng Hiệp gói trọn nỗi nhớ của mình về một thời “dấu xưa oai hùng” của đất Thăng Long ngàn năm văn hiến. "Hà Nội ơi..." Tiếng gọi nghe thân thương và gần gũi quá.

Nỗi nhớ trở về những năm tháng đau thương của Hà Nội trong khói lửa chiến tranh:

Nhớ những cơn mưa dài cuối đông, áo chăn chưa ấm thân mình
Và nhớ lúc bom rơi thời chiến tranh, đất rung, ngói tan, gạch nát
Em vẫn đạp xe ra phố, anh vẫn tìm âm thanh mới
Bài hát đôi ta là khúc quân ca, là ước mơ xa hướng lên Ba Đình
Tràn niềm tin...

Hà Nội trong những năm tháng đau thương nhất nhưng cũng oanh liệt nhất ấy hiện lên với những tàn tích, những vết thương bị tàn phá bởi chiến tranh với “đất rung, ngói tan, gạch nát”. Thế nhưng trong những đau thương ấy Hà Nội vẫn hiện lên với khung cảnh bình dị và thơ mộng: “Em vẫn đạp xe ra phố anh vẫn tìm âm thanh mới”. Hình ảnh đó ẩn chứa nét gì đó hào hoa thanh lịch của người Hà Nội. Nhưng trong tình cảm đôi lứa ấy người ta vẫn nhận thấy tinh thần dân tộc sâu đậm vì “Bài hát đôi ta là khúc quân ca… tràn niềm tin”. Tình yêu cá nhân của những con người cụ thể được hòa vào tình yêu chung của cả dân tộc. Tình cảm ấy không khó bắt gặp trong những năm tháng đau thương của chiến tranh chứ không riêng gì ở Hà Nội. Nhưng trong đau thương của chiến tranh Hà Nội ấy vẫn rất oai hùng:

Ôi nhớ Thủ Đô năm ấy ta đánh giặc trên mâm pháo
Truyền thống cha ông gìn giữ non sông
Từ thuở Thăng Long vẫn mang trong lòng
Hà Nội ơi...

Truyền thống ấy được đúc kết từ nghìn năm văn hiến của dân tộc và cả lịch sử nghìn năm đất Thăng Long.

Nỗi nhớ về Hà Nội không chỉ là những góc phố, những con đường hay những kỉ niệm thời đã qua mà còn cả nỗi nhớ về những âm thanh, những mùi hương cũng rất Hà Nội.

Và nhớ tiếng leng keng tàu sớm khuya hướng ra Đống Đa, Cầu Giấy

Là Nhớ phố Quang Trung, đường Nguyễn Du những đêm hoa sữa thơm nồng
Và nhớ, nhớ bao khuôn mặt mến thân đã quen bước chân giọng nói

Nếu nói về âm thanh nào là đặc trưng nhất của Hà Nội xưa những người đã từng trải qua thời kì ấy đều công nhận đó là tiếng leng keng của tàu sớm khuya. Chỉ là những âm thanh bình dị ấy thôi nhưng nếu ai đã từng một lần nghe nó sẽ còn nhớ mãi. Đó cũng là nét đặc trưng của Hà Nội.

Nhắc đến Hà Nội người ta không chỉ nhớ đến sen Hồ Tây, đào Nhật Tân mà còn nhớ về mùi hoa sữa. Không khó để có thể bắt gặp hoa sữa ở bất kì nơi đâu nhưng hương hoa sữa Hà Nội vẫn có hương thơm rất đặc trưng. Phải chăng phố phường Hà Nội, con người Hà Nội… cũng góp phần tạo nên điều đặc biệt ấy.

Trong miên man những nỗi nhớ ấy Hoàng Hiệp vẫn dành tình cảm đặc biệt cho nỗi nhớ về những ngày tết:

Ôi nhớ chiều ba mươi Tết chen giữa đào hoa tươi thắm
Đường phố đông vui chờ đón Tân niên
Là phút thiêng liêng lắng nghe thơ người
Hà Nội ơi...

Phố phường đông vui đặc biệt là là trong những phiên chợ hoa đó là những hình ảnh rất đặc trưng của tết Hà Nội. Trong sự náo nhiệt ấy ai cũng nhận ra khoảnh khắc thiêng liêng – khoảng khắc giao thời của năm cũ và năm mới sắp đến.

Hà Nội ơi!